Đánh thuế thương lái Trung Quốc: Được không?

Thương lái Trung Quốc thao túng rất nhiều mặt hàng nông sản nhưng không đóng đồng thuế nào.

Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) mới đây đã có công văn kiến nghị Bộ Tài chính thu thuế đối với thương lái Trung Quốc (TQ).

Lỗ hổng lớn

Cụ thể, công văn của VASEP nêu rõ: Đề nghị Bộ Tài chính nghiên cứu, bổ sung quy định thu thuế đối với thương lái người nước ngoài thu mua trực tiếp nông thủy sản. Hiện nay thương lái nước ngoài chủ yếu là người TQ.

“Các văn bản luật về thuế còn lỗ hổng lớn là quản lý thu thuế đối với thương nhân thu mua trực tiếp nông thủy sản là người nước ngoài. Việc thiếu quy định thu thuế với những thương lái này không những khiến Nhà nước thất thu thuế mà còn gây nhiều khó khăn, lũng đoạn thị trường nguyên liệu nông thủy sản đối với các doanh nghiệp (DN) trong nước làm ăn chân chính” - văn bản của VASEP nhấn mạnh.

Đây không phải lần đầu tiên VASEP có kiến nghị về vấn đề này. Trước đó, VASEP từng có kiến nghị Bộ Tài chính đánh thuế xuất khẩu đối với tôm tươi xuất khẩu. Việc đánh thuế sẽ hạn chế tiêu cực của tình trạng thương lái TQ thu mua tôm, không qua chế biến hay cấp đông mà xuất ngay tôm tươi.

Trao đổi thêm với chúng tôi vào ngày 28-7, ông Trương Đình Hòe, Tổng Thư ký VASEP, nói việc kiến nghị thu thuế đối với thương lái TQ thu mua nông sản ở Việt Nam vì họ tạo ra sự cạnh tranh không lành mạnh với DN trong nước. Hiện các thương lái TQ chủ yếu thu mua gián tiếp qua thương lái Việt Nam, xuất khẩu phần lớn qua đường tiểu ngạch nên không hề chịu bất cứ thuế, phí nào của nước ta.

“Các thương lái TQ không chỉ thu mua để xuất khẩu mà nghiêm trọng hơn là họ còn bán lại trong nội địa Việt Nam. Thậm chí, việc thu mua tràn lan của thương lái TQ, thu mua kiểu vơ vét bất kể chất lượng kém hay tốt làm ảnh hưởng rất lớn đến chất lượng thủy sản Việt Nam. Đơn cử như với tôm bơm tạp chất, thương lái TQ cũng thu mua mà không hề kiểm tra chất lượng. Đó là chưa kể họ còn tạo điều kiện cho thương lái Việt Nam bơm tạp chất, ăn gian trọng lượng” - ông Hòe nhấn mạnh.

Một nhóm thương lái Trung Quốc ngồi tại một quán cà phê ở TP Phan Thiết (Bình Thuận) để bàn bạc, điều hành giá cả thanh long. Ảnh: TL

Làm sao để thu thuế?

Nhiều DN cho rằng việc tính toán để có giải pháp đánh thuế đối với thương lái TQ là chủ trương đúng. Bởi lẽ thương lái TQ hoạt động tại Việt Nam thì phải tuân thủ pháp luật Việt Nam, phải đóng thuế như các DN trong nước.

Tuy nhiên, việc làm thế nào để đánh thuế đối với thương lái TQ là không dễ. “Với việc thương lái TQ thu mua rồi bán lại ngay tại thị trường Việt Nam thì có thể kiểm tra, giám sát và áp dụng biện pháp thu thuế. Nhưng đối với trường hợp thương lái TQ núp bóng thương lái Việt Nam để xuất khẩu thì rất khó. Tuy vậy, chúng tôi vẫn đưa ra đề nghị như trên là để đánh động các cơ quan chức năng, quản lý của Việt Nam cần có giải pháp kiểm tra, quản lý và thu thuế các thương lái TQ” - ông Hòe nói.

Luật sư Trần Xoa, Giám đốc Công ty luật Minh Đăng Quang cho biết trước đây thương lái người nước ngoài hay trong nước đều nộp thuế buôn chuyến với thuế suất thấp. Về sau thuế này được bỏ, tính thành thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập cá nhân. Nông lâm thủy sản trước đây còn chịu thuế giá trị gia tăng 5% thì nay được miễn.

“Chính sách thuế thì phải áp dụng chung, không phân biệt cá nhân trong nước hay ngoài nước. Do đó không có căn cứ để thu thuế đối với thương lái nước ngoài, cụ thể là thương lái TQ” - ông Xoa bày tỏ quan điểm.

Trong khi đó, luật sư Nguyễn Thái Sơn, Giám đốc Công ty Tư vấn thuế Sài Gòn,đề nghị: “Bộ Tài chính trên kiến nghị của VASEP nên khôi phục loại thuế tương tự thuế buôn chuyến trước đây để thương lái phải nộp thuế. Tuy nhiên, đã thu thuế thì không phân biệt trong nước, nước ngoài. Với cách thu này, dù thương lái TQ thuê người Việt ra giao dịch thì thương lái TQ vẫn phải gián tiếp nộp thuế. Nếu thương nhân trong nước bán lại cho DN trong nước thì có thể có chính sách hoàn thuế này lại cho thương nhân, còn anh mua giùm thương lái TQ thì không hoàn thuế” - ông Sơn đề xuất.

Song song đó, ông Sơn cũng cho rằng cần quy định rõ liên quan đến thương nhân nước ngoài mà không có đăng ký kinh doanh thì phải bị tịch thu hàng.

VCCI đề xuất bỏ quy định về nhập ô tô

Ông Vũ Tiến Lộc, Chủ tịch Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), vừa có văn bản gửi Thủ tướng Chính phủ đề nghị bãi bỏ quy định về nhập khẩu ô tô tại Thông tư 20 do Bộ Công Thương ban hành năm 2011.

Theo đó, VCCI cho rằng quy định tại Thông tư 20 rõ ràng có tính chất là một điều kiện kinh doanh vì đã trao quyền cho một số doanh nghiệp nhất định đủ điều kiện thì được kinh doanh nhập khẩu ô tô dưới 9 chỗ còn các doanh nghiệp khác thì không được; qua đó, gián tiếp buộc người tiêu dùng chỉ được mua hàng hóa với một lượng doanh nghiệp nhất định, gây hạn chế cạnh tranh. Việc này không phù hợp với pháp luật cạnh tranh cũng như luật về sở hữu trí tuệ.

VCCI cho rằng Thông tư 20 đang cản trở các doanh nghiệp nhỏ tham gia kinh doanh nhập khẩu ô tô dưới 9 chỗ. Ảnh: Tấn Thạnh

Đại diện VCCI khẳng định không có căn cứ cho thấy việc duy trì Thông tư 20 có tác dụng hạn chế nhập siêu cũng như kiểm soát nguồn cung trên thị trường. Bằng chứng là tình trạng chi tiêu ngoại tệ cho nhập khẩu xe dưới 9 chỗ năm 2011 là 1,02 tỉ USD, sang năm 2015 tăng lên tới 2,98 tỉ USD (chưa tính thuế). Tỉ trọng của ô tô nguyên chiếc dưới 9 chỗ trong tổng kim ngạch nhập khẩu toàn quốc năm 2011 là 0,94% nhưng đến năm 2015 là 1,81% (tăng gần gấp đôi).

Còn theo số liệu của Tổng cục Hải quan, sau khi Thông tư 20 có hiệu lực, số lượng ô tô nhập khẩu dù giảm trong năm 2011 và 2012 nhưng các năm 2013-2015 thì tăng rất mạnh. Năm 2011, Việt Nam nhập 55.000 xe, đến năm 2015 là 125.000 xe.

“Thông tư 20 có thể đã tạo ra động lực ngược đối với sản xuất ô tô trong nước. Do các nhà sản xuất ô tô trong nước chủ yếu là liên doanh với các hãng lớn của nước ngoài nên các liên doanh này sẽ luôn là đơn vị được ủy quyền. Khi đó, do lợi nhuận từ việc nhập khẩu ô tô tăng cao nên có thể sẽ tạo động lực khiến các liên doanh tập trung vào nhập khẩu thay vì nỗ lực sản xuất và nội địa hóa” - VCCI phân tích.

VCCI cho rằng Thông tư 20 trái với tinh thần Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa mà Chính phủ đang soạn thảo. Do đó, bãi bỏ Thông tư 20 có ý nghĩa rất lớn đối với việc phát triển cộng đồng doanh nghiệp tư nhân trong nước.

Thuế suất của Việt Nam đang cao

Chi phí thuế, bảo hiểm xã hội gánh gần 40% lợi nhuận doanh nghiệp.

Mặc dù ngành thuế đã có những cố gắng nâng cao năng lực cải thiện môi trường kinh doanh, tuy nhiên thuế suất cao vẫn đang là một trong những vấn đề khó khăn của doanh nghiệp (DN) Việt Nam. Vấn đề này tiếp tục được các chuyên gia nghiên cứu đưa ra tại hội thảo “Cải thiện môi trường kinh doanh thông qua cải cách thuế” do Tổng cục Thuế và Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương tổ chức (CIEM) ngày 21-6 ở Hà Nội.

70 cán bộ thuế cơ sở chưa đáp ứng yêu cầu?

Theo báo cáo của nhóm nghiên cứu, 86% DN thấy cơ quan thuế cần phải cải cách mạnh mẽ hơn nữa về thủ tục hành chính, dù phần lớn họ đã tỏ ra hài lòng hơn trước. 100% DN được khảo sát đều đánh giá cao những nỗ lực cải thiện của cơ quan thuế về văn hóa ứng xử, ứng dụng CNTT và thể chế. Nhiều DN từng vui mừng chia sẻ rằng họ được đón tiếp và hướng dẫn rất niềm nở khi đến với Tổng cục Thuế, cục thuế các tỉnh, TP. Tuy nhiên, không phải tất cả cán bộ thuế đều có thái độ tốt như vậy. Những cải cách thường chỉ hướng vào số nhỏ DN, điều này khiến bức xúc của người dân về thuế vẫn thường ngày có trên mặt báo.

Giải đáp thắc mắc về thuế cho doanh nghiệp tại Cục Thuế TP.HCM. Ảnh: HTD

Bà Nguyễn Thị Cúc, Chủ tịch Hội Tư vấn thuế, cho rằng hơn 500.000 DN và khoảng 1,5 triệu hộ kinh doanh đang nộp thuế đòi hỏi cán bộ thuế cơ sở phải có năng lực rất cao. Cải cách thuế đặt ra hai vấn đề: Cải cách về thể chế và cải cách về quản lý. Trong đó thực tế chỉ ra rằng khâu yếu nhất vẫn là con người. Hiện tại 70% cán bộ thuế cơ sở vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu quản lý…

“Vấn đề bức thiết là đào tạo, nâng cao trình độ cán bộ thuế quản lý DN vừa và nhỏ, hộ kinh doanh cá thể. Làm sao để họ thật tinh thông nghiệp vụ và luôn nêu cao đạo đức nghề nghiệp” - bà Cúc chia sẻ.

Bài toán khó cho ngành thuế

Còn bà Nguyễn Minh Thảo, Phó Trưởng ban Môi trường kinh doanh, Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương, cho rằng thuế suất của Việt Nam đang cao. Thuế suất cao vẫn đang là một trong những vấn đề khó khăn của DN Việt Nam. Theo bà Thảo, tỉ lệ nộp thuế và BHXH trên lợi nhuận của DN vẫn còn ở mức khá cao, chiếm tới 39,4%.

Trao đổi với chúng tôi, bà Cúc cho rằng đối với nền kinh tế phát triển, làm thế nào để tỉ lệ huy động thuế/GDP ngày càng giảm nhưng về số thu tuyệt đối năm sau phải cao hơn năm trước (bình quân tăng 15%-16%). Đây là bài toán cho ngành thuế.

Theo ông Nguyễn Quang Tiến, Vụ trưởng, Phó Trưởng ban Thường trực Ban Cải cách và hiện đại hóa, Tổng cục Thuế, năm 2016 Chính phủ đặt mục tiêu là bằng các nước ASEAN 4. Theo đó, thời gian nộp thuế và BHXH là 168 giờ/năm và phải thay đổi căn bản phương thức quản lý nhà nước, đánh giá rủi ro, xử lý khiếu nại về thuế, khuyến khích thành lập quỹ đầu tư mạo hiểm, tạo điều kiện để DN tiếp cận tín dụng và đất đai… Đến năm 2020, Chính phủ đặt ra mục tiêu tham vọng là đạt trung bình ASEAN 3. Trong đó chỉ tiêu nộp thuế và BHXH là 155 giờ.

Ngoài ra, ông Tiến cũng cho hay ngành thuế sẽ đưa ra các giải pháp giảm chi phí tuân thủ thuế cho người nộp thuế; triển khai hình thức tiếp nhận và trả kết quả hoàn thuế điện tử. Đồng thời công khai cơ sở dữ liệu về hoàn thuế, bảo đảm 100% hồ sơ hoàn thuế được kiểm tra…

Hoàng Anh Gia Lai được miễn thuế nhập khẩu đường từ Lào

Bộ Tài chính vừa chính thức có công văn trả lời Công ty TNHH MTV Kinh doanh Xuất nhập khẩu Hoàng Anh Gia Lai về việc không tính thuế nhập khẩu mặt hàng đường của công ty này.

Bộ Tài chính lý giải theo quy định của Hiệp định Thương mại biên giới giữa Việt Nam và Lào ngày 27-6-2015, phía Việt Nam sẽ dành cho phía Lào ưu đãi thuế suất thuế nhập khẩu 0% cho các loại hàng hóa có xuất xứ từ Lào. Chứng nhận xuất xứ hàng hóa nhập khẩu vào Việt Nam được cấp bởi cơ quan có thẩm quyền của Lào. Theo đó, mặt hàng đường mía không thuộc đối tượng chịu thuế nhập khẩu và không thuộc đối tượng bị hạn chế hạn ngạch khi nhập khẩu về Việt Nam.

Vì vậy, trước mắt Bộ Tài chính giao Cục Hải quan Gia Lai-Kon Tum kiểm tra cụ thể số hàng đường mía do Công ty Hoàng Anh Gia Lai nhập khẩu từ Lào về Việt Nam. 

Tổng cục Hải quan có lãnh đạo mới

Ông Nguyễn Văn Cẩn sẽ giữ chức vụ tổng cục trưởng Tổng cục Hải quan.

Tổng cục Hải quan vừa tổ chức lễ thông báo quyết định nghỉ hưu đối với ông Nguyễn Ngọc Túc, Tổng cục trưởng Tổng cục Hải quan và công bố Quyết định bổ nhiệm tổng cục trưởng Tổng cục Hải quan đối với ông Nguyễn Văn Cẩn. 

Theo đó, từ ngày 1-5-2016, ông Nguyễn Ngọc Túc sẽ nghỉ hưu và ông Nguyễn Văn Cẩn, Phó Tổng cục trưởng Hải quan, sẽ giữ chức vụ tổng cục trưởng Tổng cục Hải quan.

Tân Tổng cục trưởng Hải quan Nguyễn Văn Cẩn.

Ông Nguyễn Văn Cẩn, sinh ngày 20-12-1963, là Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Hải quan, Chánh Văn phòng thường trực Ban chỉ đạo Chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả quốc gia (Ban 389). 

Ông Cẩn tốt nghiệp ĐH Kinh tế Quốc dân Hà Nội, ngành kinh tế đối ngoại; thạc sĩ kinh tế chính trị, cao cấp lý luận chính trị. 

Ông Cẩn từng tham gia trong quân đội, sau đó chuyển sang ngành hải quan, công tác ở Cục Hải quan Hoàng Liên Sơn, rồi chuyển về Cục Kiểm tra thu thuế xuất nhập khẩu,...

Ô tô con có thể đóng lệ phí trước bạ mức 50%

“Giá tính lệ phí trước bạ thuộc thẩm quyền của UBND cấp tỉnh. Theo dự thảo, giá tính lệ phí trước bạ đối với nhà, đất vẫn do UBND cấp tỉnh ban hành nhưng giá tính lệ phí trước bạ đối với tài sản khác thì Bộ Tài chính ban hành”.

Dự thảo nghị định sửa đổi quy định về lệ phí trước bạ đang được Bộ Tài chính lấy ý kiến đã điều chỉnh như trên. Cụ thể, theo quy định hiện hành, các TP trực thuộc trung ương được ban hành giá tính lệ phí trước bạ. Nhưng dự thảo sửa đổi nêu đối với súng săn, súng thể thao; tàu thủy (kể cả sà lan, canô, tàu kéo, tàu đẩy), thuyền (kể cả du thuyền); mô tô ba bánh, xe máy (kể cả xe máy điện), ô tô (kể cả ô tô điện)… thì Bộ Tài chính ban hành để áp dụng thống nhất trên cả nước.

Theo dự thảo, mức thu lệ phí trước bạ đối với xe máy là 2%. Riêng xe máy đăng ký ở các TP trực thuộc trung ương, TP thuộc tỉnh và thị xã nơi UBND tỉnh có trụ sở đóng lệ phí trước bạ lần đầu là 5%. Mức thu từ lần hai trở đi đối với xe máy là 1%.

Cũng theo dự thảo, mức lệ phí lần đầu đối với ô tô chở người dưới 10 chỗ (kể cả lái xe) là 10%. Tuy vậy, dự thảo cũng cho phép các địa phương căn cứ vào thực tế mà áp dụng mức thu đến 50%. Khi áp dụng mức cao hơn 10% như đã nêu thì phải được HĐND cấp tỉnh của nơi đó quyết định. Cũng loại ô tô này, mức nộp lệ phí trước bạ cho lần thứ hai trở đi là 2% và áp dụng thống nhất trên cả nước.

Thực tế, UBND TP.HCM từng áp mức thu lệ phí trước bạ lần đầu đối với ô tô con cao hơn các địa phương lân cận 5% để góp phần hạn chế xe cá nhân. Việc này dẫn đến nhiều người đưa xe đến các tỉnh Bình Dương, Long An, Tây Ninh, Đồng Nai, Vũng Tàu… đăng ký rồi chuyển về TP.HCM đăng ký lại (đóng trước bạ mức 2% cho lần này). Vì vậy, TP.HCM đã điều chỉnh lại, thu mức lệ phí trước bạ lần đầu đối với ô tô con bằng các địa phương khác.

Không truy thu hàng ngàn tỉ đồng thuế của 8 doanh nghiệp sữa

Bộ Tài chính vừa có văn bản gửi Thủ tướng về việc xử lý quyết định truy thu thuế với Công ty Sữa Việt Nam (Vinamilk) và bảy doanh nghiệp nhập khẩu sữa khác. Trong đó Bộ nêu quan điểm kiến nghị Thủ tướng chấp nhận mã số và mức thuế suất theo khai báo của các doanh nghiệp đã được cơ quan hải quan thông qua trước đây.

Điều này đồng nghĩa với việc sẽ không truy thu thuế của các doanh nghiệp này nữa.

Việc nhập khẩu nguyên liệu sữa diễn ra từ nhiều năm trước. Các doanh nghiệp nhập Anhydrous Milk fat và khai báo mặt hàng này là “dầu bơ khan” có mã số HS là 0405.90.10, mức thuế suất nhập khẩu là 5%. Đến năm 2015, Tổng cục Hải quan có công văn cho rằng các doanh nghiệp đã nhập khẩu “chất béo khan của sữa” có thuế suất 15%, do đó yêu cầu truy thu thuế các doanh nghiệp ngược trở lại từ năm 2010, số thuế lên đến cả ngàn tỉ đồng.

Các doanh nghiệp lập tức phản ứng và gửi đến công văn đến Thủ tướng và Bộ Tài chính, cho rằng có sự bất nhất trong việc xác định biểu thuế của cơ quan hải quan với mặt hàng Anhydrous Milk fat nhập khẩu.

 

Người tiêu dùng chọn lựa sản phẩm sữa. Ảnh: Quỳnh Như

Trong công văn mới gửi Thủ tướng, Bộ Tài chính cho rằng việc tách biểu thuế với hai mã số cho hai mặt hàng trên là cần thiết, tách riêng chất béo khan từ sữa và chất béo khan từ bơ. Tuy nhiên, không “hồi tố” để truy thu thuế đối với các lô hàng đã nhập khẩu từ trước.

Đặc biệt, Bộ Tài chính cho rằng mức thuế nhập khẩu 15% với mặt hàng chất béo khan từ sữa là quá cao. Do đó, cơ quan này sửa mức thuế suất nhập khẩu xuống 5%. Như vậy, dù có điều chỉnh tên gọi mặt hàng, phân biệt rõ hai loại mặt hàng này thì thuế suất cũng như nhau.